تورهای مسافرتی به حالت تعلیق درآمده است. این چهارمین شوک منفی پی در پی به بازار گردشگری۱۴۰۴ است که بعداز تورم، جنگ ۱۲روزه و کم‌آبی مقاصد توریستی در ماه‌های اخیر، اکنون با «ناآرامی‌ها» شکل گرفته است. فعالان این بازار در مواجهه با قطار «موانع سفر» به فکر خروج از بخش توریسم افتاده‌اند...

گردشگری ایران هر روز داستان تازه‌ای دارد‌. در۶ سال اخیر بارها شاهد بوده‌ایم که این صنعت دچار بحران‌های مختلف شده است. سال ۱۳۹۸ ناآرامی‌هایی داشتیم و در ادامه شیوع کرونا برای چند سال توریسم ایران را دچار اختلال کرد. پس از آن شاهد ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱ بودیم که برای چند ماه کشور درگیر آن بود. در ادامه تنش در منطقه بالا گرفت و پروازها دچار اختلال شدند.  سال ۱۴۰۴ هم سال خوبی برای گردشگری نبود و تاکنون چهارشوک را تجربه کرده است. بهار امسال شاهد جنگ بودیم که یک بار دیگر توریسم ایران را دچار اختلال کرد، پس از آن شاهد قطعی آب و برق در تابستان در شهرهای مختلف بودیم و در پاییز نیز موج آلودگی شهرها را فراگرفت، این چالش‌ها هم باعث شد برخی مقاصد از فهرست مسافران خط بخورند. در کنار این موارد تورم و بالا رفتن نرخ ارز را هم تجربه کردیم. در چنین وضعیتی شاهد ناآرامی در شهرهای مختلف و قطع سراسری اینترنت هستیم. موضوعی که بار دیگر به لغو تورهای داخلی و ورودی در سطح گسترده منجر شده است.
مریم لاوی یکی از راهنمایان گردشگری است که قرار بود توری به مقصد میبد، تفت و مهریز برگزار کند. این تور به واسطه شرایط کنونی لغو شده است.  او می‌گوید: این اولین تور ما بعد از جنگ بود. تمام برنامه‌هایی که برای تابستان چیده بودیم به واسطه شرایط اقتصادی و در اولویت نبودن سفر برای جامعه مخاطبان ما به حد نصاب نرسیدند و لغو شدند. تورهای پاییزی ما هم به همین دلیل به نتیجه نرسیدند. با کلی تلاش این تور را به حدنصاب رساندیم‌، با دو اقامتگاه، راهنمای گردشگری محلی، ‌کارگاه‌های صنایع‌دستی و مینی‌بوس هماهنگ کردیم و حتی حاضر شدیم بلیت قطار را با قیمت بالاتر تهیه کنیم اما در نهایت تصمیم گرفتیم آن را برگزار نکنیم. به گفته این راهنمای گردشگری برنامه تور آنها برای ۲۴ تا ۲۷ دی ماه هماهنگ شده بود.
او می‌افزاید: قرار بود به سه شهر مهریز، میبد و تفت برویم. برداشت اولیه ما این بود که برنامه ریسک کمی دارد و در مقصد با مشکل خاصی مواجه نمی‌شویم. اما روز جمعه ۱۹دی جلسه‌ای با دوستان برگزار کردیم و در نهایت تصمیم به لغو سفر گرفتیم.  لاوی ادامه می‌دهد: بلیت قطاری که ما تهیه کرده بودیم برای ساعت ۲۲:۴۰ چهارشنبه ۲۴ دی ماه بود. ما نمی‌توانستیم روی ایمنی مسافران‌مان ریسک کنیم و رسیدن به ایستگاه در آن ساعت به نظر ما ممکن بود مشکلاتی برایشان ایجاد کند. در نهایت جمع‌بندی ما این شد که با تک تک مسافران تماس بگیریم و از آنها بخواهیم شماره کارت‌شان را بدهند تا بتوانیم عین پول واریزی را عودت دهیم.
به گفته این راهنمای گردشگری اقامتگاه‌ها‌، راننده‌ و راهنمای محلی برخورد خوبی برای لغو سفر داشتند. او اضافه می‌کند: همه آنها درک می‌کردند که ایمنی مسافران اهمیت بیشتری دارد، به‌ویژه که شهرهای آنها هم دستخوش تغییر و ناآرامی شده بود.  او می‌گوید: با لغو این سفر کل زنجیره این سفر که می‌توانست درآمدی داشته باشد از آن محروم شد، چه ما به عنوان برگزارکنندگان و چه اقامتگاه، راننده مینی‌بوس، راهنمای محلی‌، رستوران، کارگاه صنایع دستی و... این موضوع به‌ویژه برای اقامتگاه‌ها که خریدهای خود را انجام می‌دهند ملموس‌تر است. ناراحتی ما از این بود که آنها پیش‌پرداختی نگرفته بودند و کل ضرر و زیان را ناچار شدند به عهده بگیرند.
لاوی می‌افزاید: در این سال‌ها توریسم با چالش‌های جدی و مداوم روبه‌رو بوده است. درحال حاضر فکر می‌کنم با توجه به ریسک‌پذیری بالای این شغل باید از آن خارج شوم و دنبال کار دیگری باشم. من برای این شغل دوره‌های متعدد دیدم، زمان زیادی گذاشتم اما این حوزه آنقدر بی‌ثبات است که نمی‌توان به عنوان یک منبع درآمد به آن نگاه کرد.
 توریسم به ثبات نیاز دارد
مهدی گوهری راهنمای گردشگری هم می‌گوید: تورهای ورودی ما برای بهمن امسال فعال شده و قرار بود گردشگرانی از آلمان و سایر کشورهای اروپایی به ایران بیایند. هماهنگی‌های لازم را هم برای این کار انجام داده بودیم اما در نهایت تمام آنها لغو شدند.
به گفته این راهنمای گردشگری فراتر از ارزان بودن‌، ثبات برای توریست خارجی اهمیت دارد. او می‌افزاید: بی‌ثباتی بدترین وضعیت برای گردشگری است و بلافاصله این صنعت را دچار اختلال می‌کند. این در حالی است که توریسم ورودی علاوه بر ارزآوری می‌توانست کسب و کارهای مرتبط با این صنعت را هم فعال کند.
گوهری می‌گوید: تنها گردشگری ورودی از این وضعیت آسیب نمی‌بیند بلکه در حوزه داخلی نیز شما تاثیر این موضوع را می‌بینید. سفر و گردشگری با صلح و ثبات ارتباط مستقیم دارد و هر جا با جنگ و بی‌ثباتی مواجه شویم توریسم هم به تبع آن آسیب می‌بیند.
به گزارش دنیای اقتصاد،این راهنمای گردشگری به تجربه سال گذشته خود در لغو پروازها اشاره و اضافه می‌کند: ما سفری به قونیه داشتیم و در مسیر برگشت پروازها دچار مشکل شد. به این ترتیب به جای یک پرواز دو ساعته برای بازگشت ناچار شدیم دو روز با اتوبوس سفر کنیم. آژانس گردشگری در این وضعیت باید هزینه یک شب بیشتر برای هتل، دو روز اتوبوس دربست و... را پرداخت می‌کرد. مگر چقدر این صنعت سودآوری دارد که هر روز باید هزینه‌هایش را بپردازد.
به گفته گوهری با اختلال در صنعت گردشگری‌، حوزه‌های مرتبط با آن نیز آسیب می‌بینند. او می‌گوید: رستوران‌ها‌، هتل‌ها، اقامتگاه‌ها، فروشگاه‌های صنایع‌دستی، آژانس‌ها و... همگی دچار مشکل می‌شوند. وقتی این موضوع برای چند سال به شکل مداوم اتفاق بیفتد نتیجه آن خارج شدن نیروهای کارآمد از این حوزه است که ضعیف‌تر شدن این صنعت را به همراه خواهد داشت.