• دوشنبه ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ -
  • 13 April 2026

  • دوشنبه ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ -
  • 13 April 2026
شکست روند نزولی ضریب جینی؛

بازگشت شکاف طبقاتی

روند نزولی ضریب جینی در سال 1402 متوقف شده‌است؛ اتفاقی که خبر از افزایش نابرابری در اقتصاد ایران می‌دهد...

ضریب جینی که از سال 1398 وارد روند نزولی شده بود در سال 1402 دوباره افزایش پیدا کرد. از آن جایی که ضریب جینی، شاخصی برای سنجش نابرابری در اقتصاد است، ارقام نشان می‌دهد نابرابری در سال 1402 از سال‌های 1401 و 1400 بیشتر شده‌است.
ضریب جینی معیاری برای اندازه‌گیری توزیع درآمد در یک جمعیت است. این ضریب رقمی بین صفر و یک است و هرچه به یک نزدیک‌تر شود به معنای افزایش نابرابری و هرچه به صفر نزدیک شود به معنای کاهش نابرابری در اقتصاد است. طبق داده‌های بانک جهانی، ضریب جینی به صورت جهانی بین 0.3 تا 0.6 بوده ‌است.
افزایش ضریب جینی در 1402، شکاف نابرابری بیشتر شد
داده‌های ضریب جینی ایران از سال 1363 از سمت مرکز آمار در دسترس است. طبق این آمارها، بیشترین میزان این شاخص در سال 1370 با رقم 0.4383 بوده است. روند ضریب جینی تا اواخر دهه 80 به جز چند مورد شوک‌های وارد شده، تقریبا با ثبات پیش رفته‌ است.
این ضریب از سال 86 تا 92 کاهش چشمگیری را تجربه کرده‌ است؛ به طوری که در سال 92 به 0.365 رسیده که کمترین مقدار آن در 40 سال گذشته بوده‌ است. این بازه با مدت اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها همزمان بود و نتایج حاکی از موفقیت کوتاه مدت این طرح در کاهش نابرابری دارد.
از سال ۹۲ تا ۹۷ ضریب جینی افزایش یافته و به 0.4093 رسیده است. با این حال، این افزایش دائمی نبوده و سال‌های بعدی ضریب جینی نزولی شده و تا سال ۱۴۰۱ کاهش پیدا کرد