تورم نقطهای آذر به ۵۲.۶ درصد رسید. این عدد فقط آمار نیست؛ فشار قابل لمس گرانیهاست که بهویژه روی اقلام خوراکی و سفره خانوار سنگینی میکند...
آذر امسال نقطه عطفِ تازهای در مسیر بلندمدت افزایش قیمتها بود: تورم نقطهای کل کشور به ۵۲.۶درصد رسید، یعنی خانوارها برای تهیه همان سبد کالایی که سال گذشته در آذر داشتند بیش از ۵۰درصد هزینه کردهاند. این سطحِ تورم از اردیبهشت ۱۴۰۲تاکنون تجربه نشده و در صورت ادامه روند، ممکن است رکورد ۵۵درصد فروردین ۱۴۰۲را هم بزند. فراتر از عدد کلی، نکته مهم توزیع نامتوازن این فشار قیمتی است: گروههای خوراکی، بهویژه اقلام فصلی و با عمر کوتاه مثل سبزیجات و میوهها، بارِ سنگینِ افزایشِ قیمتها را به دوش کشیدهاند که پیامدش افزایش شکنندگی معیشت بهویژه در دهکهای پایین است. گروههایی که بار تورم را کشیدند تحلیل تاریخچهای از سال ۱۳۹۱تاکنون نشان میدهد برخی گروهها بارِ تلاطمِ قیمت را بارها و بارها تجربه کردهاند. از منظر ماهانه، ۲۳گروه ثبتِ افزایش بیش از ۱۰درصد را داشتهاند و گروه «سبزیجات» با ۲۷مرتبه رشد ماهانه بالای ۱۰درصد در ۱۳سال اخیر پیشتاز است. این موضوع نشاندهنده حساسیت عرضه به فصل، ضعف نگهداری و مشکلات توزیع است. در معیار نقطهای (سال به سال) آمارها تلختر است: ۶۸بار گروه «سبزیجات» رشد نقطهای بالای ۵۰درصد را تجربه کرده و پس از آن «ماهیها» و «گوشت قرمز» قرار دارند. وقتی معیار سختتر میشود، یعنی تورم نقطهای بالای ۱۰۰درصد (قیمت بیش از دو برابر شده)، «دخانیات» با ۲۱بار در صدر است و «روغن و چربیها» با ۱۸بار در جایگاه دوم؛ حتی در سال ۱۴۰۱، حذف ارز ترجیحی باعث شد روغنها ۱۲ماه پیاپی رشد بیش از ۲۰۰درصد را ثبت کنند. در آذر امسال نیز «نان و غلات» و «میوه و خشکبار» تورم نقطهای بالای ۱۰۰درصد داشتند. از منظر سالانه، ۲۷گروه طی ۱۳سال گذشته بیش از ۴۰درصد تورم دیدهاند و «سبزیجات» با ۷۴ثبت در صدرِ دفعات است؛ شاخص کل هم از سال ۱۳۹۱تا امروز ۳۶بار تورم سالانه بالای ۴۰درصد را تجربه کرده است. نابرابری منطقهای و ضرورت سیاستگذاری هدفمند آمار استانی هم نشان میدهد فشارِ قیمت یکسان توزیع نشده: استانهای کهگیلویه و بویراحمد، خراسان شمالی و ایلام به ترتیب ۳۱، ۳۰و ۲۹بار تورم نقطهای بالای ۵۰درصد را ثبت کردهاند. در حالی که استان تهران تنها ۳بار چنین تورمی را تجربه کرده و در آذر تورم تهران حدود ۴۵درصد و کمتر از میانگین کلی بوده است. این نابرابری نشان میدهد راهحلها باید منطقهای و براساس مکانیزمِ هدفمند طراحی شوند. به گزارش اکو ایران،آمارها حکایت از تکرار الگوهایی ثابت دارند: اقلام خوراکی زودمصرف و فصلی بیشترین نوسان را دارند و ضعف در زیرساختهای ذخیرهسازی، هزینه حمل و نقل و شوکهای عرضه (از جمله پیامدهای حذف ارز ترجیحی یا اختلالات نیروی کار) نقش تعیینکنندهای ایفا کردهاند. برای کاهش فشار بر سفره خانوار و جلوگیری از کانالیزه شدن تورم به دهکهای پایین لازم است سیاستهای چندوجهی اجرا شود.
