علی نقوی رئیس کمیسیون خدمات فنی مهندسی اتاق ایران در یادداشت خود به مناسبت روز مهندس آورده است: ۵ اسفند، روز مهندس، روز بزرگداشت خرد فنی و خلاقیت در ساختن است؛ اما امسال، این روز تنها یک مناسبت حرفهای نیست. در سایه اندوهی که بر دوش جامعه نشسته، نمیتوان از مهندسی گفت بیآنکه از «مسئولیتِ ساختن» سخن گفت...
علی نقوی رئیس کمیسیون خدمات فنی مهندسی اتاق ایران ۵ اسفند، روز مهندس، در تقویم، روز بزرگداشت خرد فنی و خلاقیت در ساختن است؛ اما امسال، این روز تنها یک مناسبت حرفهای نیست. در سایه اندوهی که بر دوش جامعه نشسته، نمیتوان از مهندسی گفت بیآنکه از «مسئولیتِ ساختن» سخن گفت. ما در جامعه مهندسی، وارثان سنتی هستیم که ریشه در نام خواجه نصیرالدین طوسی دارد؛ شخصیتی که علم را برای حل مسئله و بهبود زیست انسان به کار گرفت. اگر این روز به نام اوست، یادآور آن است که مهندسی در ایران صرفاً دانش فنی نیست؛ بلکه اخلاق ، مسئولیت و تعهد به آبادانی است. خواجه نصیرالدین طوسی و منزلت مهندسی در سنت ایرانی آنچه خواجه نصیرالدین طوسی را به نماد منزلت مهندسی بدل میکند، علاوه بر نبوغ علمیاش، شیوه اندیشیدن و عمل اوست. او در دل آشوب زمانه، در پی نظم و سامان بود؛ همان رسالتی که مهندس با تبدیل بینظمی به ساختار بر عهده دارد. دانش نظری را در رصدخانه مراغه به عمل بدل ساخت و نشان داد که دانستن، زمانی معنا مییابد که به ساختن بینجامد. در روزگار بیثباتی، پاسدار عقلانیت و نظم ماند و علم را در خدمت جامعه قرار داد؛ چنانکه مهندسی نیز زمانی به منزلت حقیقی خود میرسد که کیفیت زندگی مردم و اعتماد عمومی را بهبود بخشد. در بنای رصدخانه مراغه، طوسی دانشمندانی از سرزمینها و آیینهای گوناگون را گرد آورد و ملیت و مذهب را معیار همکاری علمی قرار نداد. این رویکرد، جلوهای درخشان از روح جهاننگر علم در سنت ایرانی است؛ سنتی که دانش را مرزی نمیشناسد و همکاری علمی را پلی برای فهم متقابل، صلح و پیشرفت بشری میداند. چنین نگاهی امروز نیز میتواند الهامبخش جامعه مهندسی ایران در تعامل سازنده با جهان و مشارکت در توسعه جهانی باشد. اگر نام طوسی بر پیشانی روز مهندس نشسته است، بدین معناست که مهندسی در سنت ایرانی، هنر نظمبخشی به جهان انسانی، پاسداری از عقلانیت در زمانه آشوب و باور به همکاری علمی فراتر از مرزهاست. مهندسی و بازسازی سرمایه اجتماعی جامعه مهندسی، بهویژه صنعت احداث کشور، همواره در خط مقدم ساختن بوده است. صنعت احداث بهخوبی میداند که هیچ سازهای بدون «پیِ عمیق» پایدار نمیماند؛ جامعه نیز چنین است. اگر اعتماد اجتماعی فرسوده شود، اگر گفتوگو از میان برود و اگر امید فروبریزد، هیچ سازهای، حتی باشکوهترین آنها، دوام نخواهد داشت. از اینرو، روز مهندس در این مقطع تاریخی، فرصتی برای تأمل درباره نقش مهندسان در بازسازی سرمایه اجتماعی است. یاد جانهای عزیزی که در دیماه از میان ما رفتند، همچنان در حافظه جمعی زنده است؛ خانوادههای بسیاری داغدارند و آیندههایی که میتوانستند در مسیر ساختن این سرزمین نقشآفرین باشند، ناتمام ماندهاند. حال که مهندسی، در ژرفترین معنای خود، تلاشی برای حفاظت از جان انسان و ارتقای کیفیت زیست اوست، بزرگداشت روز مهندس، نه تنها یادآور توان ساختن، بلکه یادآور مسئولیت ما در پاسداشت جان، کرامت و آینده انسان ایرانی است. هنگامی که جامعه با زخمهای اجتماعی مواجه است، مهندسی میتواند و باید زبان مشترک عقلانیت باشد؛ الگویی از کار حرفهای، شفاف و مسئولانه ارائه دهد و نشان دهد که تخصص، آنگاه معنا مییابد که در خدمت بهبود کیفیت زندگی مردم قرار گیرد. مهندسی، هنگامی که با درد جامعه پیوند میخورد، به نیرویی تحولآفرین بدل میشود. پیوند میان فهم اجتماعی، عقلانیت اقتصادی و توان مهندسی، همان مثلثی است که توسعه پایدار بر آن استوار میشود. روز مهندس؛ تعهد دوباره به ساختن امسال، روز مهندس نه روز جشن، که لحظهای برای تجدید تعهد است؛ تعهد به اینکه مهندسی صرفاً یک حرفه نیست، بلکه مسئولیتی ملی است؛ تعهد به اینکه صنعت احداث شریک توسعه و آبادانی کشور است و تعهد به اینکه جامعه مهندسی در روزهای سخت، سکوت را برنمیگزیند، بلکه با گفتوگو، خرد جمعی و ارائه راهحل، به بازسازی امید، یاری میرساند. در سوگ عزیزانی که از دست رفتهاند، سر تعظیم فرود میآوریم؛ اما رسالت مهندس، ایستادن بر ویرانهها و آغاز دوباره ساختن است. شاید در چنین روزهایی، بزرگترین سازهای که باید بنا کنیم نه از جنس بتن و فولاد، بلکه امیدی مبتنی بر عقلانیت، اعتماد و همبستگی اجتماعی باشد.
