عبور از معدن‌کاری سنتی

سیدمهدی طبیب‌زاده رئیس اتاق کرمان با اشاره به وضعیت بخش معدن پس از تحولات اخیر گفت: خوشبختانه در جنگ‌های اخیر آسیب مستقیمی به معادن وارد نشد، اما مانند سایر بخش‌های اقتصادی کشور، معدن نیز از پیامدهای این شرایط تأثیر پذیرفت.
وی افزود: محدودیت‌های ایجادشده در حوزه حمل‌ونقل، تأمین مواد اولیه و تجهیزات، فعالیت‌های معدنی را با مشکلاتی مواجه کرد.
به‌ویژه اینکه صادرات مواد معدنی استان کرمان در حجم بالایی انجام می‌شود و بخش مهمی از آن باید از طریق بنادر و حمل‌ونقل دریایی صورت گیرد که این حوزه نیز تحت تأثیر شرایط اخیر قرار گرفت.
رئیس اتاق کرمان با انتقاد از نگاه موجود به بخش معدن اظهار کرد: مشکل اصلی معدن در کشور، نوع نگاه ما به این بخش است.
ما معدن را مانند یک قلک زیرزمینی می‌بینیم که هر زمان نیاز داشتیم آن را استخراج کنیم، بفروشیم و هزینه‌های جاری را تأمین کنیم.
طبیب‌زاده تأکید کرد: معدن نباید چنین نقشی داشته باشد؛ بلکه باید ثروتی باشد که آینده کشور را تأمین کند و به سکوی پرش فناوری و توسعه اقتصادی تبدیل شود.
عضو هیات نمایندگان اتاق ایران با اشاره به تجربه کشورهای معدنی پیشرو گفت: اگر به کشورهایی مانند استرالیا، برزیل، شیلی، کانادا و آفریقای جنوبی نگاه کنیم، می‌بینیم که آنها منابع معدنی خود را صرفاً استخراج نمی‌کنند تا با ارزش افزوده پایین صادر کنند و هزینه‌های جاری را پوشش دهند.
رئیس اتاق کرمان ادامه داد: این کشورها شرکت‌های معدنی بزرگ و فناوری‌محور ایجاد کرده‌اند، اما ما هنوز شرکت‌هایی در مقیاس جهانی مانند ریوتینتو یا واله نداریم.
این فعال اقتصادی افزود: باید از خود بپرسیم آیا شرکت‌های معدنی در اهداف سالانه خود نوشته‌اند که در چند سال آینده به صادرکننده فناوری فولاد، مس یا سایر حوزه‌های معدنی تبدیل شوند؟ متأسفانه بیشتر اهداف حول افزایش میزان تولید مانند دستیابی به ۵۵ میلیون تن فولاد یا یک میلیون تن مس تعریف می‌شود.
طبیب‌زاده با تأکید بر اینکه صرف افزایش حجم تولید کافی نیست، گفت: تلاش کرده‌ایم به هر روشی به این اعداد تولیدی برسیم، اما در بسیاری موارد منابع را با کمترین ارزش افزوده استخراج و صادر کرده‌ایم؛ در حالی که هدف اصلی باید ایجاد فناوری، توسعه زنجیره ارزش و افزایش بهره‌وری باشد.
او افزود: نگاه ما به معدن باید تغییر کند، زیرا معدنکاری فعلی کشور هنوز تا حد زیادی سنتی است و از فناوری‌های روز فاصله دارد.
رئیس اتاق کرمان با اشاره به فاصله فناوری موجود در بخش معدن اظهار کرد: در بهترین حالت، توانسته‌ایم برخی تجهیزات و قطعات را مهندسی معکوس کنیم، اما این به معنای توسعه فناوری نیست.
به گفته او، تا زمانی که از معدنکاری سنتی عبور نکنیم و معدن را به‌عنوان سکوی پرش توسعه کشور نبینیم، نمی‌توان انتظار پیشرفت واقعی داشت.
طبیب‌زاده در پایان تأکید کرد: اگر قرار است اقدامی اساسی برای آینده بخش معدن انجام شود، باید فرهنگ و نگرش نسبت به معدن در کشور تغییر کند؛ چراکه معدن باید به‌عنوان یک موتور توسعه، فناوری و خلق ثروت پایدار باشد، نه صرفاً محلی برای استخراج منابع و تأمین هزینه‌های کوتاه‌مدت دیده شود.