در آستانه نوروز یعنی بزرگترین تعطیلات سال نو ایرانیها هستیم. اوج سفرها در این دو هفته اتفاق میافتد. با این حال بازار گردشگری همچنان با اما و اگرهای فراوان مواجه است...
در آستانه نوروز یعنی بزرگترین تعطیلات سال نو ایرانیها هستیم. اوج سفرها در این دو هفته اتفاق میافتد. با این حال بازار گردشگری همچنان با اما و اگرهای فراوان مواجه است. کسانی که اغلب به کشورهای خارجی در این ایام سفر میکردند، نگران لغو پروازها هستند. در حوزه داخلی نیز مشکلات کم نیست. تورم و افزایش قیمتها در کنار تردید از آغاز جنگ دوباره و روحیه عمومی دست به دست هم داده و باعث شدهاند بسیاری هنوز تصمیمی برای سفرهای نوروز نگرفته باشند. محسن حاجی سعید فعال حوزه گردشگری، راهکارهای برونرفت بازار توریسم از رکود را شرح داده است. به گفته او انعطافپذیری واحدهای اقامتی برای لغو سفرها، تهیه بستههای سفر دو تا سه روزه به جای سفرهای طولانی از سوی آژانسها و اطلاعرسانی شفاف به مردم از سوی متولیان میتواند به رونق سفرها کمک کند. او در این گفتوگو همچنین توضیحاتی درباره وضعیت توریسم یزد در آستانه تعطیلات نوروز ارائه کرده است. محسن حاجی سعید فعال حوزه گردشگری در استان یزد با اشاره به اینکه وضعیت گردشگری در سه ماه اخیر و حتی در فصل گردشگری نسبت به سال گذشته کاهش قابلتوجهی داشته است، میگوید: این موضوع را از طریق گفتوگو با فعالان بومگردی، رستورانها و اقامتگاههای منطقه بافت تاریخی پیگیری کردیم و به وضوح مشخص شد که شرایط بسیار نامناسب بوده است. دلیل اصلی این وضعیت به گفته این فعال حوزه گردشگری اتفاقات و ناآرامیهای اخیر است که باعث لغو بسیاری از تورها شد و به نوعی ادراک ناامنی در ذهن مردم برمیگردد. او میافزاید: این ادراک باعث شده افراد در تصمیمگیری برای سفر دچار تردید شوند و نتوانند با اطمینان تصمیم بگیرند که آیا سفر در شرایط فعلی اقدامی درست است یا نه. در واقع، ذهن مردم تحت فشار روانی ویژهای قرار دارد که ناشی از وضعیت اجتماعی و اقتصادی کنونی است و این فشار روانی باعث میشود سفر به عنوان یک اولویت در ذهن آنها کاهش یابد. او ادامه میدهد: وقتی حال روانی جامعه خوب نباشد، افراد سفر را با نوعی تعارض اخلاقی مواجه میبینند؛ یعنی از یک سو نیاز دارند که از فشارها و استرسهای زندگی فاصله بگیرند و آرامش پیدا کنند و از سوی دیگر احساس میکنند که سفر در شرایط بحرانی ممکن است غیرمسوولانه یا نادرست باشد. این مساله، هرچند از منظر متخصصان گردشگری اشتباه باشد، اما واقعیتی است که در ذهن مردم شکل گرفته و نمیتوان آن را نادیده گرفت. افراد در چنین شرایطی ترجیح میدهند در خانه یا نزد خانواده و دوستان باشند و کمتر به سفرهای طولانی یا تفریحی فکر کنند، زیرا سفر معمولا با لذت، سرگرمی و تجربه آرامش ذهنی همراه است، اما وقتی ذهنیت فرد تحت فشار روانی قرار دارد، انگیزه رفتن به سفر کم میشود. علاوه بر فشار روانی، عواملی دیگر نیز در کاهش تقاضا برای سفر نقش دارند. حاجی سعید با بیان این مطلب میگوید: یکی از مهمترین آنها نحوه اطلاعرسانی و اخبار منفی است که از طریق رسانهها به دست مردم میرسد. حتی پس از گذشت چند هفته از ناآرامیها، اتوبوسهای سوخته در میادین شهر به نمایش گذاشته میشوند. یکی دیگر از مشکلاتی که در ذهن مردم وجود دارد، نبود سازوکارهای مطمئن برای لغو سفر است. بسیاری از مسافران نگران هستند که اگر سفرشان به دلایل اضطراری یا نگرانیهای شخصی لغو شود، مبلغی که پرداخت کردهاند بازگردانده نخواهد شد. این موضوع باعث میشود حتی کسانی که قصد سفر دارند، اقدام به رزرو نکنند. پیشنهاد این فعال گردشگری این است که آژانسهای مسافرتی و هتلها بستههای سفر انعطافپذیر ارائه دهند، به طوری که در صورت لغو سفر، بخشی از وجه به مسافر بازگردد. او اضافه میکند: به عنوان مثال، اگر سفر بنا به شرایط پیشبینینشده لغو شود، ۹۰درصد مبلغ بازگردانده شود و حتی در صورت تصمیم شخصی مسافر برای لغو سفر، ۷۰درصد وجه قابل بازگشت باشد. این اقدام باعث کاهش ریسک ذهنی مسافران میشود و انگیزه آنها برای سفر افزایش مییابد. نگرش محافظهکارانه خانوادهها عامل دیگری است که بر کاهش سفر تاثیرگذار است. حاجی سعید با بیان این مطلب میگوید: والدینی که قصد دارند با خانواده خود سفر کنند، به دلیل نگرانیهای امنیتی و اجتماعی، قدرت ریسک پایینی دارند و ترجیح میدهند در شرایط اضطراری سفر نکنند. این موضوع به ویژه در شرایطی که اخبار مرتبط با امنیت و آرامش کشور متمرکز بر خطرات احتمالی است، بیشتر مشهود است. فشار اقتصادی و شرایط تورمی نیز باعث شده مردم سفر را به عنوان اولویت دوم در نظر بگیرند و منابع مالی خود را صرف نیازهای روزمره و معیشتی کنند. بنابراین حتی کسانی که علاقهمند به سفر هستند، ممکن است بستههای سفر با قیمتهای نسبتا بالا را انتخاب نکنند و تمایل به رزرو کاهش یابد. یزد در این شرایط گزینه مطلوبی برای سفر است؟ پاسخ حاجیسعید به این پرسش مثبت است. او توضیح میدهد: وضعیت یزد نسبت به سایر مقاصد گردشگری به دلیل بافت تاریخی ثبت جهانی آن بهتر است. یزد در ذهن گردشگران به عنوان مقصدی امن باقی مانده و حتی در شرایط ناآرامی، افراد تصور میکنند که سفر به یزد نسبت به شهرهای دیگر امنتر است. این امر باعث شده در چند روز اخیر تماسها و رزروها با هتلها و اقامتگاهها افزایش یابد و وضعیت از صفر مطلق خارج شود. با این حال، هنوز نسبت به سال گذشته تعداد رزروها پایینتر است و اتاقها در هتلهای درجه یک دیرتر پر میشوند، به ویژه در بهمن ماه که معمولا ظرفیت کامل میشد. این راهنمای گردشگری اضافه میکند: برای افزایش انگیزه سفر و تحریک تقاضا در چنین شرایطی، اقدامات مختلفی میتواند موثر باشد. اول از همه، اطلاعرسانی واقعی و امیدبخش از سوی رسانهها و نهادهای متولی اهمیت دارد. مردم باید از وضعیت کشور، امکانات و اقدامات انجام شده به صورت شفاف مطلع شوند، نه اینکه اطلاعات غلط یا اغراقشده ارائه شود. ارائه اطلاعات درست و واقعگرایانه میتواند اضطراب و نگرانیهای مردم را کاهش دهد و آنها را به تصمیمگیری برای سفر تشویق کند. مورد دوم به گفته حاجیسعید طراحی بستههای سفر انعطافپذیر و امکان کنسلی با درصد بازگشت مناسب وجه است که باعث میشود مردم با آرامش و اطمینان اقدام به رزرو کنند. این بستهها باید شامل شرایطی باشند که حتی در صورت لغو سفر توسط مسافر یا تغییر شرایط کشور، بخشی از مبلغ بازگردانده شود و ریسک ذهنی کاهش یابد. این موضوع به ویژه در شرایطی که مردم از احتمال حمله یا بحرانهای احتمالی نگران هستند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. این فعال حوزه گردشگری معتقد است کوتاه کردن مدت تورها میتواند به کاهش هزینهها و افزایش دسترسی سفر کمک کند. او میافزاید: به عنوان مثال، تورهایی که چهار یا پنج شب طراحی میشدند، میتوانند به دو یا سه شب کاهش یابند تا هزینهها کمتر شود و سفر برای عموم مردم مقرون به صرفهتر باشد. به گفته او تغییر نگرش مردم نسبت به سفر و ارائه تصویر سفر به عنوان تجربهای آرامشبخش و درمانی از اهمیت بالایی برخوردار است. او میگوید: باید به مردم نشان داد که سفر میتواند فشار روانی و اضطراب ناشی از وضعیت اجتماعی و اقتصادی را کاهش دهد و فرصتی برای آرامش و تفریح باشد، نه اقدامی نادرست یا غیرمسوولانه. این نگاه باید در رسانهها و توسط متخصصان روانشناسی و سلامت روان به جامعه منتقل شود تا این تصور در ذهن مردم شکل گیرد. در کنار این موارد، حاجی سعید معتقد است که باید به شرایط اقتصادی فعالان گردشگری نیز توجه شود. او اضافه میکند: بسیاری از مجموعههای گردشگری، از جمله آژانسها، هتلها و بومگردیها، با مشکلات مالی و فشارهای جاری مواجه هستند. هزینههای ثابت مانند مالیات، حقوق پرسنل و اقساط وامها همچنان پابرجاست و تعطیلی طولانیمدت کسبوکار باعث فشار مضاعف میشود. بنابراین ضروری است که نگاه واقعبینانهای به این صنعت وجود داشته باشد و حمایت لازم از فعالان گردشگری انجام شود تا آسیبها کاهش یابد و امکان ارائه خدمات به گردشگران فراهم بماند. توصیه این فعال گردشگری این است که آژانسهای مسافرتی و مجموعههای اقامتی با همکاری یکدیگر، بستههای سفر مناسب و مقرون به صرفه طراحی کنند و شرایط کنسلی انعطافپذیر داشته باشند تا مردم بتوانند با آرامش سفر کنند و تقاضا افزایش یابد. او میگوید: حتی در شرایط دشوار، نباید امید در جامعه از بین برود، بلکه باید با ارائه اطلاعات شفاف و منطقی، انگیزه و اعتماد مردم برای سفر حفظ شود.
