کرمان در حالی روز جهانی گردشگری امسال را آغاز میکند که شرایط جنگی و تنگناهای معیشتی، تقاضا برای سفرهای تفریحی را بهشدت کاهش داده و در ادامه، نرخ اشغال هتلها افت کرده و آژانسهای مسافرتی استان به حالت نیمهتعطیل درآمدهاند...
در کنار چالشهای مزمن که از حدود ۲دهه پیش حرکت این صنعت را تا حد زیادی کُند کرده، هماکنون، شرایط دشوار اقتصادی و افت قدرت خرید جامعه در کنار کاهش تورهای ورودی گردشگران خارجی، جریان نقدینگی در تمامی بخشها اعم از هتلها و اقامتگاهها و آژانسهای مسافرتی را تقریبا متوقف کرده است. کرمان در حالی روز جهانی گردشگری امسال را آغاز میکند که شرایط جنگی و تنگناهای معیشتی، تقاضا برای سفرهای تفریحی را بهشدت کاهش داده و در ادامه، نرخ اشغال هتلها افت کرده و آژانسهای مسافرتی به حالت نیمهتعطیل درآمدهاند. این در حالی است که در سرتاسر این استان، جاذبههای گردشگری طبیعی و تاریخی متنوعی وجود دارد که میتواند گردشگران با هر سلیقه و ذائقهای را از سفر خود راضی کند. وجود سایتهای جهانی متعدد اعم از بیابان لوت، ارگ بم، باغ شازده ماهان، روستای تاریخی میمند، کاروانسراهای گنجعلیخان و چاهکوران و قناتهای جوپار و قاسمآباد و اکبرآباد بم که از سوی یونسکو ثبت شدهاند در کنار روستای جهانی گردشگری شفیعآباد و شهر جهانی گلیم سیرجان تنها گوشهای از جذابیت و توان بالقوه این استان در جذب گردشگر را نشان میدهد. این ظرفیتهای عظیم اما تقریبا بلااستفاده مانده و شکاف میان آنچه که هست و آنچه که میتوانست و باید باشد، گردشگری را که میتوانست در روزهای سخت گرهگشای بخشی از تنگناهای اقتصادی استان باشد، به یک چالش تبدیل کرده است. به مناسبت روز جهانی جهانگردی و هفته گردشگری، با ۲تن از فعالان گردشگری استان کرمان گفتوگویی انجام شد تا تصویری از وضع کنونی این صنعت بینالمللی را ارائه دهند. بیپناهی گردشگری کرمان نایب رئیس کمیسیون گردشگری اتاق کرمان که از فعالان باسابقه حوزه گردشگری استان و مدیرعامل آژانس هواپیمایی جنوب شرق کرمان است، در پاسخ به این پرسش که اکنون کسبوکارهای گردشگری استان در چه وضعیتی هستند؟ تصریح کرد: گردشگری در کرمان دیگر وجود ندارد! مسعود دهقانی با اشاره به برخی از مشکلات اظهار کرد: پرواز مستقیم کرمان ـ دبی را داشتیم که با تلاش فراوان در استان راهاندازی شد اما پس از جنگ لغو شد و کرمان در بنبست قرار گرفت، پروازهای کیش و نجف را داشتیم که این هم لغو شد. در آژانس جنوب شرق حدود ۳۰نفر پرسنل داریم که فقط چند ساعت در روز به دفتر میآیند و میروند چون کاری نیست. وی با بیان اینکه همه کسبوکارهای گردشگری در رکود شدید هستند، افزود: هیچ اقدامی هم متناسب با این شرایط بحرانی انجام نمیشود و صدای ما به جایی نمیرسد. ما دلمان برای این مملکت میسوزد و نمیدانیم قرار است چه بشود. این پیشکسوت گردشگری کرمان ادامه داد: وضعیت اقتصادی جامعه بسیار بد است. برخی شرکتهای هواپیمایی قیمت بلیت را تا یکسوم کاهش میدهند ولی باز هم پرواز تکمیل نمیشود، هتلها با حداقل ظرفیت فعالند، بیشترِ راهنمایان گردشگری بهدنبال شغلهای دیگر هستند، در استان حدود ۱۵۰آژانس مسافرتی داریم اما فقط تعداد محدودی به صورت ناقص فعالیت دارند و بقیه بیکارند. تحریم گردشگری دهقانی در پاسخ به این پرسش که استاندار کرمان خود را حامی گردشگری معرفی کرده است و بر رویدادمحوری تاکید زیادی میشود و رویدادها و جشنوارههایی هم طی ماههای اخیر برگزار شده است، این رویکرد چقدر در استان جدی است و آیا به اقتصاد گردشگری کمک نکرده است؟ گفت: یکسری رویدادها داریم که سالهاست برگزار میشود ولی جامعه چیزهای جدید میخواهد. وقتی هم رویداد جدیدی میخواهد برگزار شود و جمعیت زیادی ثبتنام میکنند (رویداد ورزشی ماهانران) ناگهان لغو میشود. ما، هم از بیرون تحریم هستیم و هم خودمان را تحریم میکنیم. وی در پاسخ به این پرسش که در گفتوگویی که چند ماه قبل با شما داشتم، نسبت به شعارها و وعدههای استاندار درباره گردشگری امیدوار بودید، فکر میکنم نومید شدید؛ درست است؟ اظهار کرد: استاندار اگر بخواهد هم نمیتواند کاری انجام دهد چون بسیاری از شرایط در حوزه اختیارات استان نیست. الان هیچ تور گردشگری وارد کشور نمیشود و تا گردشگر خارجی نیاید، رونقی حاصل نمیشود. این پیشکسوت گردشگری کرمان بیان کرد: به نظر میرسد استاندار واقعا میخواهد کاری انجام بدهد ولی دستش بسته است. ضمن اینکه فقط هم استانداری دخیل نیست. ارگانهای متعددی برای گردشگری تصمیم میگیرند و برخی هم دخالت میکنند و حتی ضد گردشگری عمل میکنند. دهقانی با تاکید بر اینکه حمایت خاصی از فعالان گردشگری نمیشود، گفت: حتی یک مشکل دارایی داشتیم، استاندار سه روز به دارایی مهلت داد تا حل شود ولی ماهها گذشته و اتفاقی نیفتاده است. وی افزود: حمایت واقعی این است که مثلا بگویند فعالان گردشگری ۲سال مالیات ندهند یا تامین اجتماعی سهم کارفرما را نگیرد تا نیروها اخراج نشوند. نایب رئیس کمیسیون گردشگری اتاق کرمان با اشاره به اینکه فشارهای زیادی بر دوش بخشخصوصی است، ادامه داد: توان بخش خصوصی محدود است و بخش دولتی هم حمایتی نمیکند. حمایت در حد وعده دهقانی در پاسخ به این پرسش که بستههای حمایتی که از سوی وزیر میراثفرهنگی اعلام شده که برای حمایت از گردشگری تعریف شده، نتوانسته به این کسبوکارها کمک کند؟ اظهار کرد: بستههای حمایتی بیشتر در حد مصاحبه و وعده است و تاکنون حمایت جدی انجام نشده است. وی بیان کرد: حمایت این است که مثلا بگویند مالیات سال ۱۴۰۴را بخشیدیم؛ در این صورت است که منِ فعال گردشگری میبینم واقعا کاری انجام شده است. تسهیلات هم چون دولت مشکل اقتصادی دارد، در حد محدود پرداخت شده است. آینده مبهم گردشگری نایب رئیس کمیسیون گردشگری اتاق کرمان در پاسخ به این پرسش که آیا همکاران شما در دیگر استانها هم وضعیتی مشابه فعالان گردشگری کرمان دارند؟ گفت: خبر داریم که در استانهای دیگر برخی نهادها مانند دارایی و بیمه نگاه حمایتی دارند و طوری عمل میکنند که کسبوکارها به مشکل بیشتری برنخورند ولی در کرمان چندان نگاه حمایتی وجود ندارد و در برخی موارد با سختگیری زیادی هم رفتار میشود. دهقانی در پاسخ به این پرسش که با ادامه این وضعیت، چه خواهد شد؟ اظهار کرد: پاسخ این پرسش به وضعیت کلی کشور ربط دارد. ما نمیتوانیم هیچ پیشبینی داشته باشیم. حتی برای هفته آینده کسبوکارمان نمیتوانیم برنامهریزی کنیم. تقلای هتلها برای بقا درباره وضعیت فعلی هتلها بهعنوان یکی از مهمترین تاسیسات گردشگری استان، رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان در گفتوگو با ایرنا تحلیلی ارائه و اظهار کرد: اگر براساس آمار همین چند روز و از نیمه شهریورماه بخواهیم ارزیابی داشته باشیم، باید بگویم وضعیت هتلها کمی نسبت به گذشته بهتر شده که آن هم بهواسطه رویدادهایی است که دانشگاه علومپزشکی برگزار کرد و باعث شد برخی از هتلها پذیرش خوبی داشته باشند. مجید هدایتی افزود: اما آنچه که تصویری واقعی از صنعت هتلداری و گردشگری استان ارائه میکند نه ضریب اشغال چند روز بلکه معدل و میانگین ضریب اشغال است. وی توضیح داد: ممکن است طی ۲روز ضریب اشغال یک هتل ۱۰۰درصد باشد و برخی دوستان همین را هم ملاک قرار میدهند ولی مثل این میماند که دانشآموزی از یک درس نمره ۲۰گرفته باشد و بقیه نمرات او پایین باشد. از طرفی، همین چند روز که ضریب اشغال ۱۰۰درصد است، هتلها با تخفیف ویژه اتاق را اجاره میدهند. وقتی ۳۰درصد تخفیف ارائه میدهیم و ۱۰۰درصد اتاقها تکمیل میشود در واقع ۷۰درصد اتاقها پر شده است. رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان تاکید کرد: از لحاظ اقتصادی، عدد ضریب اشغال اولویت دوم ماست و درآمد هتل است که کسبوکار را پایدار میکند و ضریب اشغال هم اگر ملاک باشد وقتی واقعیت را نشان میدهد که بدون تخفیف لحاظ شده باشد. هدایتی با بیان اینکه هتلداری در کرمان کاملا زیانده شده است، گفت: یک هتل برای بقا باید حداقل ۴۰درصد اتاقهایی که دارد همیشه تکمیل باشد تا هزینههای جاری و کوتاهمدت را بتواند تامین کند. هتلها در استان کرمان هیچوقت از ضریب بقا فراتر نرفتهاند. نه سرمایهگذاران به هتلسازی وی با یادآوری اینکه ضریب اشغال ۶۰درصد به بالا سوددهی دارد، افزود: صنعت هتلداری در ایران دیربازده و در برخی مناطق هرگز بازده است و متاسفانه کرمان با وجود جاذبهها و ظرفیتهای گستردهای که دارد در موقعیتی قرار گرفته که هتلداری آن هرگزبازده است. این در حالی است که هتلها و اقامتگاهها جزو مراکزی هستند که بعد از بیمارستانها استهلاک بسیار بالایی دارند و نگهداری آن، نیاز به هزینه دارد و همین نگهداری، درآمد اندکی که هتلها دارند را میبلعد. رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان ادامه داد: از ۵۵سال پیش تاکنون تعداد هتلهای چهار ستاره و پنج ستاره و حتی سه ستاره با استانداردهای بالا در استان کرمان از تعداد انگشتان یک دست بیشتر نشده است و وقتی یک هتل مانند «هیوا» وارد چرخه شده، هتل دیگری مثلا «گواشیر» از دور سرویسدهی باکیفیت خارج شده است. هدایتی با طرح این پرسش که اگر صنعت گردشگری در کرمان رونق دارد، چرا سرمایهگذاری چندانی در ساخت هتل انجام نمیشود؟ از یکی دیگر از چالشهایی که اقتصاد هتلداری در این استان را تحتتاثیر قرار داده پرده برداشت. رقابت نابرابر وی گفت: در سالهای اخیر شاهد افزایش اقامتگاههای غیرمجاز و حتی برخی مراکز اقامتی که پروانه هم دارند هستیم در حالی که این مراکز، خدمات استاندارد هتلها را ارائه نمیکنند و همان اندک مسافری که برای انجام کارهای اداری به کرمان میآید را جذب میکنند. هتلها برای رعایت استانداردها و خدمات باکیفیت متحمل هزینههای سنگینی میشوند ولی این مراکز اقامتی، چنین خدماتی ندارند و یا در حداقل کیفیت خدماتی را ارائه میکنند، از طرفی، بر مسائلی مانند محرمیت یا استعمال دخانیات از جمله قلیان در این واحدها نظارتی وجود ندارد. رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان با بیان اینکه شرایط این واحدهای اقامتی موجب شده تا هزینه اقامت در آن نسبت به هتلها کاهش پیدا کند، اظهار کرد: بارها درباره تاثیر این اقامتگاهها بر صنعت هتلداری استان هشدار دادهایم و وعده دادهاند برخورد میشود ولی عملا کار خاصی انجام نمیشود. هدایتی افزود: برخی از این مراکز فاقد مجوز هستند و برخی پروانه موقت دارند، مثلا میراثفرهنگی پروانه موقت ۶ماهه به این واحدها میدهد و بعد از این، همه چیز رها میشود. کار بهجایی رسیده که در یک ساختمان مسکونی و تجاری، اتاق بهنام هتل و خانهمسافر اجاره میدهند و مثل هتلها پذیرش هم ندارند بلکه بهصورت تلفنی با مسافر هماهنگ میکنند یا دفتر پذیرش در یک نقطه از شهر و محل اقامت در جای دیگری است. وی در پاسخ به این پرسش که رونق این اقامتگاهها نشان میدهد بازار فعال است و تقاضا در کرمان وجود دارد؛ چرا هتلها نمیتوانند از این بازار سهم خود را بردارند؟ گفت: بخشی از این تقاضا از طرف کسانی است که به هر دلیلی نمیتوانند قوانین پذیرش هتلها را رعایت کنند و یا نمیخواهند هزینه بابت دریافت خدمات باکیفیت هتلها بپردازند. رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان با بیان اینکه مشتریان این مراکز اقامتی عموما گردشگر نیستند بلکه برای امور اداری یا اقتصادی به استان میآیند، ادامه داد: مثلا یک تیم کارگری از استانی دیگر برای نصب کابینت در یک پروژه ساختمانی به کرمان آمده است. این افراد در گذشته در هتلها مستقر میشدند اما اکنون این مراکز اقامتی را انتخاب میکنند و مثلا ۵نفر در یک اتاق با اجاره هر شب ۲میلیون تومان میمانند. اقامت در هتل هزینه بیشتری نسبت به این دارد چرا که یک هتل باید حتما صبحانه داشته باشد؛ هزینه صبحانه در یک هتل ۵ستاره در کرمان در حال حاضر بهازای هر نفر به یک میلیون تومان رسیده است. یا در اتاقهای هتل حتما باید ملزوماتی ۱۳گانه مانند شامپو، مسواک و دمپایی قرار داده شود که همین، هزینههای اجاره را افزایش میدهد در حالی که اقامتگاههایی که اشاره کردم چنین خدمات و امکاناتی ندارند. هدایتی اظهار کرد: از طرفی، هتلها، مالیات و عوارض شهرداری میپردازند و هزینه آب و برق آنها تجاری محاسبه میشود ولی این اقامتگاهها چون در مراکز مسکونی راهاندازی شده، چنین هزینههایی ندارند و قبض برق و آب آنها با آنچه که ما میپردازیم قابل مقایسه نیست. وی با هشدار نسبت به اینکه ارائه خدمات نامطلوب این اقامتگاهها موجب نارضایتی مسافران و آسیب به برند گردشگری استان میشود، افزود: ضمن اینکه صدها واحد مسکونی از مدار سرویسدهی به شهروندان خارج شده و در اختیار این اقامتگاهها قرار گرفته است و همین بر بازار اجاره و مسکن نیز تاثیر منفی گذاشته است. مدیریت رویدادها به نفع گردشگری رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان در پاسخ به این پرسش که بارها این مسائل و مشکلات گفته شده است. در دولت چهاردهم استاندار کرمان بهطور ویژه گردشگری را در اولویتها و برنامهها قرار داد و تا پیش از جنگ امید فراوانی هم در فعالان گردشگری ایجاد شده بود. اگر بدون انکار نقش جنگ، تاثیرات جنگ بر گردشگری را موقتا کنار بگذاریم، عملکرد دولت را متناسب با شعارهایی که در حمایت از گردشگری داده میبینید؟ تصریح کرد: خیر. هدایتی بهعنوان نمونه به لغو رویداد ورزشیگردشگری ماهانران که هفته گذشته اتفاق افتاد اشاره و بیان کرد: آیا متولی برگزاری و لغو آن دولت نبود؟ حدود پنج هزار نفر برای شرکت در این رویداد ثبتنام کرده بودند و در محدوده کرمان و ماهان و لنگر ۱۰۰درصد ظرفیت هتلها بابت این رویداد رزرو و تکمیل شد. وی افزود: ما ملاحظات امنیتی را درک میکنیم و بر رعایت قوانین و هنجارهای فرهنگی و اجتماعی تاکید داریم ولی وقتی برای رویدادی ماهها برنامهریزی میشود و در آستانه برگزاری، بهدلیل ملاحظات سیاسی یا امنیتی لغو میشود هم به اعتماد گردشگران و هم به فعالان گردشگری آسیب وارد میشود. رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان ادامه داد: امنیت لازم است اما این نوع مواجهه با یک مسئله، به صنعت گردشگری ضربه میزند. چرا پیش از ثبتنام شرکتکنندگان اقدامی انجام نشد؟ چطور برگزارکننده پنج هزار نفر را ثبتنام میکند و بعد میگویند مجوز نداشت؟ وقتی ثبتنام در حال انجام بود چرا نظارت نکردند و اجازه دادند پنج هزار نفر برای شرکت در ماهانران نامنویسی کنند؟ هدایتی بیان کرد: مسائل امنیتی و فرهنگی و اجتماعی برای ما هم اولویت و اهمیت دارد ولی باید همه شرایط در کنار هم مدیریت شود. وی با بیان اینکه یکی از موانع مهم عدم توسعه گردشگری کرمان ناشناخته بودن ظرفیتهاست، گفت: وقتی با برگزاری رویدادی مانند ماهانران پنج هزار نفر به کرمان میآمدند، هرکدام یک محتوا هم تولید میکردند، ببینید چه حجم تبلیغ رایگان برای معرفی استان انجام میشد. رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان ادامه داد: وقتی منافع این رویداد برای گردشگری را بررسی میکنیم، این انتظار ایجاد میشود که حتی اگر در شکل برگزاری آن مشکلی وجود داشت، خود دولت کار را بهدست میگرفت و نمیگذاشت این رویداد لغو شود. گردشگری مُرده هدایتی در ادامه این گفتوگو در پاسخ به این پرسش که رکود گردشگری کرمان از زمان کرونا آغاز شده و بیوقفه ادامه داشته تا که به ۲جنگ تحمیلی ۱۲روزه و رمضان رسیدیم. با این رکود طولانی، کسبوکارهای گردشگری ما تا کجا میتوانند دوام بیاورند؟ اظهار کرد: رکود و سیر افول صنعت گردشگری در کرمان از زمان کرونا نبوده است بلکه از دید بسیاری از صاحبنظران از زمان زلزله بم بوده که از مثلث گردشگری تاریخی و فرهنگی کشور خارج شدیم. وی بیان کرد: با این سیر ممتد افول، نباید انتظار داشته باشیم که با اقداماتی طی یکی، ۲سال شرایط تغییر کند. ما ۲۰سال غفلت کردهایم و گردشگری از دست رفته است. رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان گفت: نمیتوان تاریخ داد که کسبوکارهای گردشگری ما تا چه زمانی ادامه میدهند. تلاشهای فعلی اما فقط برای بقاست و اگر همین وضعیت ادامه داشته باشد در بهترین حالت، ممکن است کیفیت خدمات افت کند. هدایتی با بیان اینکه تقریبا هیچ هتلی در شرایط فعلی اقتصادی توان بازسازی و بهسازی و نوسازی ندارد، اظهار کرد: از دید من همین الان هم گردشگری کرمان مُرده است. کسبوکارهایی که فعالند در بهترین حالت فقط میتوانند حداقلی از هزینههای روزمره را تامین کنند. حسابهای یکی از هتلهای کرمان را میدیدم، صاحب هتل معادل کارگر خود درآمد داشت. اگر تعطیل نکردهایم فقط به خاطر عشق و علاقهای است که به کرمان و ایران داریم. تنفس مصنوعی با رویدادها وی در پاسخ به این پرسش که اگر قرار باشد دولت حمایتی از هتلها انجام دهد تا به نوعی تنفس مصنوعی برای گذار از شرایط بحرانی باشد، چه باید بکند؟ گفت: در حال حاضر، معرفی ظرفیتهای گردشگری کرمان به کشور یکی از اولویتهای جدی است. رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان افزود: رسیدگی به زیرساختهای موجود و بازسازی و بهسازی آن هم باید مورد توجه قرار گیرد. هدایتی ادامه داد: یکی از راهکارها برای معرفی کرمان این است که رویدادهای متعددی تعریف شود تا افراد کرمان را از نزدیک ببیند و جاذبههای آن را بشناسند. وی با تاکید بر تدوین تقویم رویدادهای استان کرمان و پرهیز از تداخل این برنامهها بیان کرد: اکنون افراد ۴۰تا ۵۰ساله بیشتر امکان سفر دارند. این نسل که اغلب متولدین دهه ۶۰هستند چقدر کرمان را میشناسند؟ تقریبا هیچ. باید کرمان را معرفی کرد که یکی از روشهای آن برگزاری رویدادهاست. رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان همچنین پیشنهاد داد: برخی ادارات و نهادها در سطح ملی همایشهای شغلی و ورزشی دارند، استاندار میتواند مسئولان و مدیران را موظف کند تا هریک از نهادها حداقل سالانه یکی از این نوع رویدادها را در کرمان برگزار کنند تا بخش گردشگری بتواند ادامه دهد. حمایتهای مالیاتی و بیمهای هدایتی در ادامه این گفتوگو با اشاره به ضرورت حمایتهای مالیاتی، بیمه، عوارض شهرداری و حاملهای انرژی در کسبوکارهای گردشگری کرمان گفت: در همه این بخشها باید از صنعت گردشگری حمایت شود ولی هیچ حمایتی نشده است. وی با انتقاد از تبعیضهای مالیاتی بهعنوان نمونه به صنعت پسته استان کرمان اشاره و اظهار کرد: پسته بهعنوان یک محصول ارزآور صادراتی که آسیبهای زیستمحیطی هم دارد از مالیات معاف است ولی صنعت گردشگری که هیچ آسیبی به محیطزیست نمیزند و گردش مالی آن هم بهصورت مویرگی در اقتصاد استان توزیع میشود و کسبوکارهای متعددی میتوانند از ورود گردشگران درآمد داشته باشند نه از مالیات معاف است و نه مشوق مالیاتی دارد. رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان افزود: برکسی پوشیده نیست که هتلداری کرمان سودده نیست؛ همین که در نیم قرن اخیر سرمایهگذاری گستردهای در آن انجام نشده، ثابت میکند که سودآور نیست اما این واقعیتها در محاسبات مالیاتی لحاظ نمیشود. هدایتی ادامه داد: همچنین، مصوبه مجلس درباره حاملهای انرژی را داریم که برای هتلها با سوبسید لحاظ شود ولی این مصوبه اجرا نمیشود و تنها گاز ما سوبسیددار است و هزینه آب و برق با نرخ تجاری محاسبه میشود. وی با بیان اینکه بیمه ما هم هیچ فرقی با دیگر مشاغل ندارد و هزینه آن برای مثلا طلافروش همان عددی است که برای هتلداران است، در پاسخ به این پرسش ایرنا که وزیر میراثفرهنگی از بستههای حمایتی برای گردشگری صحبت کرده است، آیا این حمایتها نتوانسته به هتلداری کرمان کمک کند؟ اظهار کرد: هیچ بسته حمایتی وجود نداشته است. فقط گاهی با ما مکاتبه میشود که از مشکلات بگوییم و اتفاق خاصی هم نمیافتد. به گزارش ایرنا،رئیس جامعه حرفهای هتلداران استان کرمان در پاسخ به این پرسش ایرنا که آیا از فرصتی که انتقال حسابهای بانکی بنگاههای اقتصادی به کرمان ایجاد کرده، تسهیلاتی به هتلداران ارائه شده است؟ گفت: خیر. برخی دوستان درخواست تسهیلات برای بازسازی و نوسازی هتلها داشتند ولی حمایتی نشد. آنچه که در این گزارش آمد، گوشهای از فهرست بلندبالای چالشهایی است که فعالان گردشگری استان کرمان با آن مواجهند و بسیاری از آنها هیچ ارتباطی به جنگ ندارد. در حالی که فعالان این حوزه خواستار نگاهی متفاوت و حمایتهای عملی از سوی نهادهای متولی هستند، به نظر میرسد برنامه و ارادهای جدی برای پاسخ به آن وجود ندارد و همین، آینده گردشگری کرمان را در هالهای از ابهام قرار داده است.
